Banes Corrantes op Vastenavond in Verviers. Waarschijnlijk zijn deze koppen in 1930 gekocht door het toenmalige Bergse carnavalscomité Tot Ons Genoegen.
Banes Corrantes op Vastenavond in Verviers. Waarschijnlijk zijn deze koppen in 1930 gekocht door het toenmalige Bergse carnavalscomité Tot Ons Genoegen. (Foto: Verzameling Eric Elich)

Gapers: Kunstzinnige koppen op een chocolade plaatje

Een masker of kop wordt opgezet om zich te vermommen, er feestelijk uit te zien of om zich te beschermen. Sinds enkele jaren is Eric Elich gefascineerd door de gaper. Wie heeft hem ontworpen en gemaakt? Wat is zijn rol en waarom wordt deze kop nog steeds gezien als het oerbeeld voor hét authentieke en hét model voor alle Bergse Vastenavendkoppen? Op zoek naar antwoorden gaat hij hierboven 'kopke n'onder' in de wereld van de gaper.

Door Eric Elich

Bergse Vastenavend kunstenaars hebben in de jaren 30 de boertige koppen gezien en verbeeld. Rijn Cameron tekende ze vaak en van Jef Hout, Sjefke kennen we tekeningen, 'De rijkes van Hout', met slingerde gapers, arm-in-arm met Prins Warringa en Prins Nilles I. Louis Weijts heeft de karikaturale koppen ook gezien en nagetekend voor de huisstijl van de Stichting Vastenavend.

In het briefpapier, 'de schooibrief' en de herkenningstekens, 'de pikkels', komt de gaper samen met de andere koppen terug. Dat de kop al sinds de jaren 30 een regelrechte eyecatcher was, blijkt ook uit een Vastenavendwagen uit 1938 waarop een groot evenbeeld van de Gaper te zien was. De wagen verwees naar 'de roddelziekte' in Bergen. 'Dat gaat over de tong.' De gaper werd opgevoerd als de man met de venijnige tong.

Banes Corrantes

In het boek 'Carnaval' van A. Sermon staat een foto van een groep met precies dezelfde koppen. In het bijschrift staat: 'De kompagnies, Banes Corrantes in Verviers.' De foto maakt deel uit van de verzameling van 126 kleurenfoto's van 'Belgian Folklore' en is in de jaren dertig gepubliceerd door Côte d'Or. De foto is gemaakt in de wijk Veviétois in Prés-Javais, tussen la rue Raymont en la rue Marie-Henriette. De groep animeerden de optocht door "een vreugdevolle puinhoop te creëren!"

Meer berichten