Prins Warringa met zijn nar in 1932 omringd door boeren met gazen maskers en grote koppen, in het midden de gaper.
Prins Warringa met zijn nar in 1932 omringd door boeren met gazen maskers en grote koppen, in het midden de gaper. (Foto: Archief Eric Elich.)

Gapers: "Koppen vol goedige laatdunkendheid"

Een masker of kop wordt op gezet om zich te vermommen, er feestelijk uit te zien of om zich te beschermen. Sinds enkele jaren is Eric Elich gefascineerd door de gaper. Wie heeft hem ontworpen en gemaakt? Wat is zijn rol en waarom wordt deze kop nog steeds gezien als het oerbeeld voor hét authentieke en hét model voor alle Bergse Vastenavendkoppen? Op zoek naar antwoorden ging hij 'kopke n'onder' in de wereld van de gaper.

Door Eric Elich

De boertige, lachende, imposante gaper is een van de bekendste koppen van de Bergse Vastenavend. Maar wie heeft hem ontworpen en gemaakt? Wat is zijn rol? Waarom wordt deze kop nog steeds gezien als het oerbeeld voor hét authentieke van de Bergse Vastenavend en staat hij model voor alle Bergse Vastenavendkoppen?

In een onderzoek naar deze specifieke draag- of opzetkoppen komen we tientallen woorden tegen: 'Aufsetzköpfe, Schwellköpfe, Grossgrinde, Dickköpf masken en Molliköpfe.' Het meest opmerkelijke woord is het woord 'Larven'. Maskers en koppen van papier-maché worden in Duitsland 'Larven' genoemd. Deze koppen noemen wij hier gapers. Het woord gaper heeft overigens niets te maken met de gaperkoppen boven de apotheek. In het kielzog van de prins vinden we, sinds 1930, naast het gevolg ook een dertigtal koppendragers.

Het zijn de dragers van lange,- korte,-, boeren- en varkenskoppen. "Koppen met geniepige, uitpuilende oogjes en valse lachjes, met platte, grote snuiten vol goedige laatdunkendheid." Tijdens de intocht van 1930 werd Prins Warringa vergezeld door boeren met gazen maskers en koppen. Ze kwamen in een open wagon van de Stoomtramwegmaatschappij A.B.T., de stad, 't Krabbegat, binnen rijden.

Meer dan 88 jaar later zien we de koppen nog steeds in de Intocht, de Kindervastenavend en de Optocht.


Meer berichten