Logo gazetbergenopzoom.nl


Een oliebusje en hostidoosje gemaakt door Jos Andriessen.
Een oliebusje en hostidoosje gemaakt door Jos Andriessen.

Katholiek zilver in de Gertrudiskerk

  Cultuur

Zilveren harten, heiligenbeeldjes, schildjes, kruisen. Het ging in de negentiende en begin twintigste eeuw mee tijdens katholieke processies naar bedevaartsoorden. Vanuit Bergen op Zoom vertrokken veel inwoners naar heiligdom Kevelaer in Duitsland. In de Gertrudiskerk is een deel van het 'processie zilver' tentoongesteld. De collectie maakt deel uit van de expositie Voorbij IJdelheid.

BERGEN OP ZOOM - De collectie bestaat hoofdzakelijk uit zilveren heiligbeelden, zoals een merkwaardige weergave van Maagd Maria (1816) aan wier kroon een zilveren ganzenveer is vervaardigd. Bevestigd op een staf werd het beeldje door de secretaris van een bedevaartbroederschap meegedragen tijdens de processie van Bergen op Zoom naar Kevelaer. Naast de zilveren ganzenveer bestaat de collectie in de kerk uit lantaarns, kruisen en diverse zilveren attributen zoals kelken, een oliebusje en hostiedoosje. Tijdens de processies liepen soms wel drieduizend mensen mee. Ze kwamen te voet en op karren uit de omliggende dorpen en steden. In Kevelaer werd Marie, troosteres der bedroefden vereerd. Verenigingen van gelovige katholieken, de broederschappen, waren de initiatiefnemers van religieuze processies. De regenten moesten de processies in goede banen leiden. Jaarlijks trokken de processies naar plaatsen waar Christus, Maria of een heilige werd vereerd, om te bidden, het geloof te versterken, gunsten of genezing af te smeken, dank te brengen, of boete te doen. Van de bijzondere aanwezigheid van de betreffende heilige getuigde een beeld, een afbeelding of een relikwie. De verering was het gevolg van wonderdadige gebeurtenissen in het verleden: genezing van zieke mensen en dieren. De broederschappen van de processies van Bergen op Zoom naar Kevelaer bestaat nog altijd. De eerste keer was in 1726. Later werden ook processies gehouden naar Berendrecht, Gaverland, Hoogstraten, Brielle, Dorst, Ulicoten en Lepelstraat. Oorspronkelijk gingen de gelovigen te voet naar de bedevaartsoorden. Aan het eind van de negentiende eeuw ging met per tram en weer later per trein of bus. Kinderen werden als bruidjes aangekleed of als zouaven, pauselijke soldaten. Een dergelijk kostuum maakt deel uit van de expositie. De regenten waren in de processie herkenbaar aan de zilveren tekens van hun ambt: de zilveren veer voor de secretaris en een keten voor de voorzitter. Daarnaast werden er allerlei andere voorwerpen van zilver in de stoet meegevoerd. Bergen op Zoom kent nog altijd een processie. Sinds 1945 wordt een Maria Ommegang gehouden. Kapelaan W. Ooijens deed in 1942 de belofte, dat indien de stad voor oorlogsgeweld gespaard zo blijven, haar bewoners jaarlijks een plechtige processie zouden houden ter ere van Marie. De zilvercollectie in de Gertrudiskerk is van dinsdag tot en met zondag te zien van 13.00 tot 16.30 uur.

Rachel van Westen
Reageer als eerste